Za dwa miesiące przypada 525. rocznica podpisania unii mielnickiej, jednego z kluczowych aktów w dziejach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Z tej okazji warto przypomnieć najistotniejsze postanowienia dokumentu, który w 1501 roku połączył Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie w nierozerwalną całość.
Główne założenia unii
Unia mielnicka przewidywała, że oba państwa tworzą jedno nierozdzielne ciało – jeden lud, jeden naród, wspólne obrady i wspólna głowa państwa. Król miał być wybierany wspólnymi głosami, a wszystkie sprawy dotyczące całego państwa miały być rozstrzygane wspólną radą i wykonywane wspólnymi siłami.
Dokument zakładał także ujednolicenie monety – miała mieć jednakową formę i wagę w obu krajach. Wszelkie wcześniejsze przymierza miały być zachowywane, o ile nie były sprzeczne z prawami i korzyściami obu stron. Każda strona zobowiązała się do wzajemnej pomocy w utrzymaniu praw, wolności, dygnitarstw i urzędów.
Ważnym punktem było również potwierdzanie praw litewskich podczas koronacji każdego nowego króla – w jednym akcie z prawami polskimi.
Historyczny kontekst
Unia mielnicka była kolejnym etapem polsko-litewskiego porozumienia, które zapoczątkowała unia w Krewie (1385), a rozwinęła unia lubelska (1569). Choć unia mielnicka nie przetrwała w pełni (została wypowiedziana przez Litwę w 1505), jej postanowienia wpłynęły na późniejsze dążenia do ściślejszej integracji obu państw.
Dokument został wystawiony w Mielniku, w sobotę przed świętem apostołów Szymona i Judy, czyli 23 października 1501 roku. Jego ostatni akapit, spisany po łacinie, potwierdza autentyczność pieczęciami wystawców.
Obchody rocznicowe w Mielniku i okolicach będą okazją do przypomnienia tych wydarzeń i refleksji nad wspólną historią Polski i Litwy.
Źródło: Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Mielniku
Fot. facebook.com
