Międzynarodowa Organizacja Policji Kryminalnej (INTERPOL) zainaugurowała światową akcję edukacyjną, której celem jest uświadomienie społeczeństwu rosnącego zagrożenia przestępczością opartą na materiałach syntetycznych, potocznie nazywanych deepfake’ami. Jak podkreślają eksperci, przestępcy coraz chętniej sięgają po generatywną sztuczną inteligencję, by podszywać się pod bliskie osoby, współpracowników czy przedstawicieli instytucji zaufania publicznego.
Deepfake jako narzędzie oszustwa
Według komunikatu INTERPOL-u, narzędzia oparte na AI stały się na tyle dostępne, że ich obsługa nie wymaga już specjalistycznej wiedzy ani dużych nakładów finansowych. Wystarczy niewielka ilość materiałów dostępnych w internecie, by stworzyć realistycznie wyglądającą twarz i głos konkretnej osoby. Jak zauważa Toshinobu Yasuhira, dyrektor Centrum Innowacji INTERPOL-u, sztuczna inteligencja zaciera tradycyjne sygnały ostrzegawcze – błędy ortograficzne, niespójności w oznaczeniach firmowych czy nieudolne formatowanie treści odchodzą do przeszłości. „Każdy może paść ofiarą takich oszustw, niezależnie od wieku, miejsca zamieszkania czy sektora działalności” – przestrzega Yasuhira.
Scenariusze ataków
Oszuści wykorzystują deepfake’i m.in. do wyłudzania pieniędzy poprzez fałszywe wideorozmowy z rzekomymi współpracownikami, telefonów od „członków rodziny” w trudnej sytuacji czy internetowych znajomości, które wydają się w pełni autentyczne. Celem jest zawsze przejęcie środków finansowych lub poufnych danych osobowych. Coraz częściej ofiarami padają zwykli obywatele, a nie tylko osoby publiczne, jak miało to miejsce jeszcze do niedawna.
Na co uważać? Sygnały ostrzegawcze
INTERPOL wymienia kilka charakterystycznych oznak próby oszustwa:
- Nieoczekiwany kontakt – nieznana osoba lub ktoś podający się za znajomego kieruje rozmowę na tematy finansowe lub prosi o dane osobowe.
- Presja czasu – rozmówca nalega na natychmiastowe działanie, powołując się na nagły kryzys.
- Manipulowanie emocjami – wywoływanie strachu, niepokoju lub nacisk na zachowanie sprawy w tajemnicy.
- Nietypowe metody płatności – prośby o przelew, kryptowaluty lub karty podarunkowe, które trudno prześledzić.
- Szybko rozwijająca się relacja internetowa – nowo poznana osoba deklaruje miłość i namawia do przeniesienia rozmowy poza portal randkowy.
Jak się chronić?
Eksperci zalecają zachowanie spokoju i niespieszne podejmowanie decyzji. W razie wątpliwości warto skonsultować się z bliskimi. Kluczowa jest samodzielna weryfikacja tożsamości rozmówcy – zakończenie połączenia i kontakt za pośrednictwem znanego, wcześniej sprawdzonego kanału. Dobrą praktyką jest ustalenie z rodziną hasła bezpieczeństwa, które potwierdzi tożsamość w podejrzanej sytuacji. Należy też włączyć uwierzytelnianie dwuskładnikowe na wszystkich kontach, które to umożliwiają.
Zalecenia dla firm
Przedsiębiorstwa powinny wprowadzić obowiązkowe szkolenia z zakresu rozpoznawania deepfake’ów i vishingu, wdrożyć wieloetapowe procedury weryfikacji transakcji oraz dbać o regularne aktualizacje oprogramowania. W przypadku operacji na duże kwoty warto przewidzieć dodatkowe potwierdzenie bezpośrednie.
Gdzie zgłaszać oszustwa?
INTERPOL przypomina, że w razie podejrzenia próby oszustwa należy niezwłocznie skontaktować się z lokalnymi organami ścigania. Jeśli doszło już do przekazania pieniędzy, trzeba jak najszybciej powiadomić bank.
Kampania w ramach projektu SynthWave PLUS
Akcja edukacyjna jest częścią projektu SynthWave PLUS, finansowanego przez rząd Japonii. Projekt wspiera organy ścigania w Azji Południowo-Wschodniej i innych regionach świata w przeciwdziałaniu zagrożeniom związanym z materiałami syntetycznymi. Obejmuje badania, szkolenia dla funkcjonariuszy oraz działania podnoszące świadomość społeczną. Kampania promuje hasło: „Zatrzymaj się. Zweryfikuj. Nie daj się złapać na przynętę” (Wait. Validate. Don’t take the bait.).
Źródło: Komunikat INTERPOL opublikowany na stronie polskiej Policji (policja.pl).
